Félagsráðgjafafélag Íslands lýsir þungum áhyggjum af ákvörðun velferðarráðs Reykjavíkurborgar um að hækka verð á heimsendum mat og máltíðum í félagsmiðstöðvum og þjónustuíbúðum fyrir eldra fólk. Hækkunin nemur allt að 73% og getur haft mun víðtækari afleiðingar en að hækka matarútgjöld – hún getur aukið fátækt, einangrun og ójöfnuð og grafið undan möguleikum eldra fólks til að búa áfram heima.
Þetta kemur m.a.fram í nýrri grein sem Steinunn Bergmann, formaður FÍ sendi á visir.is í dag; https://www.visir.is/g/20262923622d/fyrirhugud-haekkun-a-maltidum-fyrir-eldra-folk-i-reykjavik?
Samkvæmt ákvörðun velferðarráðs hækkar verð máltíðar fyrir lífeyrisþega úr 1.100–1.190 krónum í 1.900 krónur frá 1. september. Fyrir einstakling sem fær heimsendan mat daglega getur það þýtt um 20–24 þúsund króna aukin útgjöld á mánuði, eftir því hversu marga daga þjónustan er nýtt.
Þetta snýst um miklu meira en mat
Stjórn Félagsráðgjafafélags Íslands leggur áherslu á að matarþjónusta til eldra fólks sé grunnþjónusta en ekki munaður. Þeir sem reiða sig mest á þjónustuna eru gjarnan þeir sem standa höllum fæti, fólk sem býr eitt, hefur skerta færni, lítið félagslegt tengslanet og takmarkaðar tekjur.
Þegar kostnaður við slíka þjónustu hækkar skyndilega um allt að 73% er hætt við að fólk bregðist við með því að fækka máltíðum eða hætta að nýta þjónustuna. Afleiðingin getur orðið lakari næring, aukin hætta á vannæringu og versnandi líkamleg og andleg heilsa.
Fyrir fólk með mjög takmarkað ráðstöfunarfé getur hækkunin jafnframt þýtt erfiðar ákvarðanir: Á að kaupa matinn, lyfin eða greiða önnur nauðsynleg útgjöld?
Félagsráðgjafafélag Íslands telur óásættanlegt að rekstrarvandi þjónustunnar sé leystur með þeim hætti að kostnaðurinn færist í svo ríkum mæli yfir á hóp sem hefur takmarkaða möguleika til að mæta honum.
Máltíðin er líka félagsleg þjónusta
Heimsending matar er ekki aðeins leið til að tryggja næringu. Fyrir suma er heimsókn þess sem kemur með matinn ein af fáum reglubundnum mannlegum samskiptum dagsins. Hún getur veitt öryggi og rofið félagslega einangrun.
Sama á við um máltíðir í félagsmiðstöðvum. Þar er maturinn hluti af stærra samhengi, fólk hittir annað fólk, tekur þátt í félagsstarfi og viðheldur tengslum og virkni.
Ef verðhækkunin leiðir til þess að fólk hættir að mæta getur því tapast mun meira en ein máltíð.
Getur orðið dýr sparnaður
FÍ varar sérstaklega við því að horfa eingöngu á kostnað við rekstur matarþjónustunnar.
Ef eldra fólk fær lakari næringu, einangrast meira og missir félagslega virkni getur þörf þess fyrir aðra og kostnaðarsamari heilbrigðis- og félagsþjónustu aukist. Það getur meðal annars þýtt meiri heimaþjónustu, aukna heilbrigðisþjónustu, sjúkrahúsinnlagnir og að fólk þurfi fyrr á hjúkrunarheimili að halda.
Það sem virðist vera sparnaður á einum stað getur því orðið aukinn kostnaður annars staðar, auk þess mannlega kostnaðar sem verður ekki metinn til fjár.
Í andstöðu við markmiðið um að fólk geti búið lengur heima
Í verkefninu Gott að eldast hefur verið lögð rík áhersla á að eldra fólk geti búið lengur heima, haldið sjálfstæði sínu og fengið viðeigandi þjónustu í nærumhverfi sínu.
Til þess þarf grunnþjónustan að vera aðgengileg.
Það gengur illa saman að hvetja fólk til að búa lengur heima en hækka um leið verulega gjald fyrir þjónustu sem getur verið ein af forsendum þess að fólk geti gert það.
FÍ hvetur borgaryfirvöld til að endurskoða ákvörðunina
Félagsráðgjafafélag Íslands hvetur borgaryfirvöld til að endurskoða ákvörðunina og meta áhrif hennar sérstaklega á tekjulágt eldra fólk, fólk sem býr eitt og þá sem reiða sig á matarþjónustuna vegna skertrar færni.
Þjónusta við eldra fólk verður að byggjast á þörfum, reisn, félagslegu öryggi og jafnræði – ekki greiðslugetu fólks.
Það er samfélagsleg ábyrgð að tryggja að fólk geti elst með reisn. Aðgengi að næringu, félagslegum tengslum og nauðsynlegri grunnþjónustu er mikilvægur hluti þeirrar ábyrgðar.
Fréttaskrif: María Björk Ingvdóttir, framkvæmdastjóri FÍ .
